Öncelikle şunu idrak etmek gerekir ki, yapılan ve yapılması planlanan değişikliklerden önce de kimsenin toplumu alkol bağımlısı haline getirme gibi bir çabası dolayısıyla bu denli sert önlemlerin alınmasını gerektirecek bir tehlike yoktu. Alkol tüketimi, araç kullanma ile birleşmedikçe ve ölçülü tüketim sınırları içerisinde kaldıkça lanse edildiği kadar tehlikeli değildir. Ölçülü tüketim 2 adet alkollü içecek manasına gelip, 1 adet alkollü içecek 355mililitre bira, 148 mililitre şarap, 44 mililitre sert (ispirtolu) içki olarak tanımlanmıştır. (Kaynak: MayoClinic – Alcohol use: Why moderation is key). Farklı kuruluşlar tarafından yapılan araştırmalar sonucunda ölçülü tüketimin etkileri özetle aşağıdaki  gibidir;

• Periferik vasküler hastalıklar ve Kalp hastalıkları riskinde azalma.
• Kalp krizi kaynaklı ölüm riskinde azalma
• İnme, özellikle lokal kan dolaşımı kaynaklı inme riskinde azalma
• Safra taşı ve diyabet riskinde azalma
• %3 daha uzun yaşam (Kaynak: ABD – NIAAA – Alkolizmle mücadele eden bir enstitü)

Bilimsel verilerden yola çıkarak şunu söyleyebiliriz; ölçülü alkol tüketimi yararlıdır.

Bu konuda detaylı bilgi edinmek için 1816 yılında kurulmuş olan Potsdam, New York Devlet Üniversitesi’nin “Alkol ve Sağlık” başlıklı kapsamlı araştırmasından yararlanabilirsiniz.

Ama Alkol Tehlikeli!

Potansiyel riskler açısından benzer özellikler gösteren, Otomobiller’de tehlikeli. Aynı yaptırımları otomobil reklamlarına uyguluyor muyuz?

İsterseniz TAPDK tasarıdaki ilgili bazı değişiklikleri, alkol yerine otomobil, alkol kullanmak yerine otomobil kullanmak olarak değiştirip, durumu toplum, özellikle 18 yaş altı gençler  açısından sayısal anlamda benzer tehlikeler ihtiva eden otomotiv sektörü açısından inceleyelim.

• Reklamlarda, bireysel ya da toplumsal nitelikli özel olaylara vurgu yapılarak, araba kullanmayı  özel olayların bir parçası olarak ilişkilendiren içerik kullanılamayacak.
• Reklamlarda, herhangi bir alanda özel başarıya sahip veya kamuoyunun güvenini kazanmış ya da yardım kuruluşları ile işbirliği içinde olan veya çocuk ve gençler yararına faaliyette bulunan veya medyada isim yapması gibi nedenlerle çocuk ve gençler için açıkça veya zımnen örnek teşkil eden ya da edebilecek herhangi bir kişi, karakter veya grup yer alamayacak.
• Otomobil reklamlarının sinema filmleri gösterimi vasıtasıyla yapılması halinde, bu reklamlar sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı Değerlendirme ve Sınıflandırma Kurulu’nun 18 yaş üstü (18 ) olarak sınıflandırdığı sinema filmlerinin gösterimlerinde yayımlanabilecek.
• Reklamlarda, araba kullanmanın statü sembolü ve yetişkinlik işareti olduğu  mesajı verilemeyecek.
• Otomobil markalarıyla her türlü sportif faaliyet, şirket şeklinde yapılanmalar da dahil olmak üzere spor kulüpleri veya spor kulübü taraftarları arasında bağ kurulmasına neden olacak uygulamalar yapılamayacak. Otomobil markalarıyla, otomobillerin üzerinde yer alan logo, amblem ve işaret şeklindeki otomobil markasını doğrudan çağrıştıran, ayırt edici tasarımlar, spor kulüplerine isim olarak verilemeyecek ve tanıtımlarında kullanılamayacak.

Sırf gençler hıza özenip ailelerinin otomobillerini izinsiz kullanır ve kaza yapar diye otomotiv sektörüne bu tarz kısıtlamalar getirmiyorsak, özenip alkol bağımlısı olurlar diye de alkollü içecek sektörüne bu denli ağır kısıtlamalar getirmenin manası yok. Bunun yerine pekala, aşırı tüketimin zararlarını anlatan, insanları ölçülü tüketim konusunda bilgilendiren kampanyalar yapma zorunluluğu getirilip, 18 yaş altı gençlerin tüketimini engellemek için yerel otoriteler tarafından arttırılan denetimlerle olası tehlikelerin önüne geçilebilir, sektörü sekteye uğratmadan…

Efes’e İhtiyacımız Var!

Evet herşey gibi alkolün de aşırı tüketimi tehlikelidir ancak Türkiye ekonomisinin, kültür ve sanat hayatının can damarlarından birini bu olası tehlikeyi neden göstererek kesip atmak, vergilerle, faaliyet alan ve şekline yapılan müdahalelerle elini kolunu bağlamak, hareket alanı bırakmamanın Türkiye’ye maliyeti çok fazladır. Unutulmamalıdır ki ülkeler için Markalar en az sahip olunan fabrikalar, doğal kaynaklar kadar önemlidir (bkz. Herşey Gider Marka Kalır). Finlandiya’yı sırtlayan Nokia, İsviçre ekonomisinin %26,6 sını oluşturan Nestle örnekleri markaların ülkeler için önemini anlamamıza yetmiyorsa, ne yeter bilmiyorum.

İsterseniz bu ülkenin markasının, yoğun kısıtlamalar altında başardıklarına bir göz atalım. 1969′da kurulup 1972′de 12. Dünya Geleneksel Bira ve Alkolsüz İçecek Seçmeleri’nde Koyu ve Açık bira kategorilerinde altın ve gümüş madalya almasıyla başlayıp, sonraki yıllarda dünya çapında aldığı birincilik ve altın madalyalarla kalitesini dünyaya kanıtlamış bir markadan bahsediyoruz… Avrupa’nın satış hacmi bakımından 8. , üretim kapasitesi bakımından 5. en büyük bira markasından bahsediyoruz… 5 ülkeye yayılmış 37.2 milyon hektolitre üretim kapasiteli bir markadan bahsediyoruz… Aralarında, ABD, Kanada, İngiltere, Almanya, Fransa, Avusturalya ve Rusya’nın bulunduğu 60′tan fazla ülkeye ihracat yapan, Moldova’da %72 ile pazar lideri olan, Rusya’daki satış hacmi Türkiye’deki satış hacmini geçen bir markadan söz ediyoruz…  Ve bu marka bizim markamız, Türkiye’nin markası! Neden Efes ve Efes gibi Türkiye’den çıkıp dünya markası olma yönünde ilerleyen markalarımıza yeterli desteği vermediğimiz gibi önlerine engel yığıyoruz? Bu topraklardan sadece patates, soğan çıkmaz! Neden Finlandiya’nın Nokia’sı, İsviçre’nin Nestle’si gibi ekonomimizin dinamosu olacak bir marka veya markalar çıkmasın. (Veriler İçin Kullanılan Kaynak: Wikipedia + Anadolu Efes Biracılık)

Hayatı Kim Dolduracak?

Efes kendi tanımıyla, hayatın içinde, hayatı dolduran bir marka. Boş ta değil bu iddiası. Sanata, kültüre yaptığı katkılarla, doğuda verdiği turizm eğitimi ve yaptığı turizm yatırımlarıyla, kazancını Türkiye ile paylaşan Efes, Türkiye’deki hayatı renklendirmek,  doldurmak için samimi bir çaba içerisinde. Söz konusu alanlarda Efes’in desteğinin eksikliği oldukça hissedilir olacaktır. Mevcut ve gelecek muhtemel kısıtlamalar;

• (2010) 71.831.448 TL ‘lik vergi gelirinin azalması demek
• 20 yıldır yapılan Efes Blues Festivali’nin olmaması demek
• Türk Basketbol liginin en gözde takımı Efes Pilsen’in kapanması demek
• Efes One Love, Miller Freshtival gibi organizasyonların yapılmaması, eğlence-organizasyon sektörünün daralması demek
• Türkiye’nin doğusunun sahip olduğu tarihi ve doğal güzelliklere dikkat çeken, yöre halkını turizm konusunda eğiten, pansiyonculuğu öğreten, bölgede yaşayanlara alternatif gelir kaynağı oluşturan, doğuyu kalkındıran projelerin kaynaksız kalması demek. (bkz. Gelecek Turizmde)

“Serbest” Piyasa Ekonomisi

Serbest piyasa dinamiklerine, rekabete bu denli müdahale edilmesi gerçekten, benimsendiği söylenen ekonomik yapıya “son derece uygun”. Ayrıca bireysel özgürlüklerden dem vurulurken, malum sektörlerde ÖTV ve diğer vergilerle sürekli fiyatların yükselmesine sebep olarak, tüketicinin İSTEDİĞİ malı satın alma eğilimine ve satın alabildiği miktara müdahale etmenin adı YASAK değil düzenleme oluyor.

Amaç zararlı maddelerden korumak mı? İnsanların sosyal ortamlarda bulunmasını, bir arada olmasını, eğlenmesini, konuşmasını, tartışmasını, sosyalleşmesini engelleyip olabildiğince tek tip insan profili oluşturmak mı? Amaç üzüm yemek mi? Bağcıyı dövmek mi?

Yalnız, bağcıyı dövmeye karar verenlerin şunu akıllarında bulundurmasında yarar var; Bağcıyı bağından bahçesinden ettiğinizde, seneye yiyecek üzüm bulamayabilirsiniz!

——————————————————————————————————————————–

Düzeltme: Yazının yayınlandığı tarihteki (18.06.2010) sayısal veriler wikipedia’dan alınmış olup bir kısmının güncel olmadığı tespit edilip 21.06.2010′da Anadolu Efes Biracılık İnternet Sitesinden alınan verilerle değiştirilmiştir. Yaptığımız yanlış bilgilendirme için özür dileriz.

Açıklama: Alınan elektronik postalar nedeniyle, yukarıdaki yazıdan açık bir şekilde anlaşılabilecek olan bazı gerçekleri açıklama gereği hissettik. Bu yazının amacı insanları “Alkol Bağımlısı” yapmak, aşırı ve bilinçsiz alkol tüketimini özendirmek, otomobilleri yasaklamak değildir. Toplum, özellikle 18 yaş altı gençlik için potansiyel tehlike ihtiva eden diğer ürün/araç/maddeler için katı-yasak denebilecek düzenlemelerden ziyade denetim ve bilinçlendirme yoluna gidildiğini göstermek ve bu alkol için de bu yolların kullanımını tavsiye etmek amaçlanmıştır. Yazıda eleştirilen serbest ekonomiye ve eşit rekabet şartlarına yapılan müdahale ile doğabilecek olumsuz ekonomik sonuçlara gözü kapalı yasakçı anlayıştır. Yapılan eleştirilerin subjektif değil, bilimsel-mantıksal dayanağı olan objektif  eleştiriler olmasını beklemekteyiz.

İnsanlar reklamın gücünü keşfetti keşfedeli kitle iletişim araçları, dünyanın doğal kaynakları gibi bilinçsizce tüketildi. İnsanlar reklama boğuldu ve insanlığın yüz binlerce yılda geliştirdiği, hayatta kalmasını sağlayan en önemli faktörlerinden biri olan  ”tölarans geliştirme” özelliği sayesinde, zamanında virüslere, hastalıklara, sıcağa, soğuğa karşı nasıl tölarans geliştirdiyse, zamanla reklamlara karşı da bir tölarans ve “görmezden gelme” durumu oluştu. Artık gazetede, dergide gördüğümüz reklamları son sayfayı çevirince hatırlamıyor, Tv reklamları bitsin diye can atıyoruz. İnternet… İnternet’te de banner’ların, pop-up’ların arasından sıyrılarak gitmek istediğimiz yere varmaya çalışıyoruz.

İnternetin reklam çöplüğü haline gelmesinin sebebi “ben bildiğimden şaşmam” mentalitesi. Yıllardır televizyon, radyo ve gazete gibi tek yönlü iletişim araçlarına alışık bünyeler, interneti de yıllardır alışageldikleri şekilde kullanarak, boy boy banner’lar, reklam videoları ile donattılar. “Yenilikçi olun” tavsiyelerini “Gidin şu anda yaptığınızın aynısını yeni yerlerde yapın, alın size internet…” diye algıladılar.  Bu Mars’a inilip insan kolonileri oluşturulurken, Mars’ın ortamına uyum sağlamayıp, “ben Dünya’da yaşadığım gibi yaşayacağım” diye ısrar etmeye, “(varsa) değerli maden çıkaracağıma Marsta buğday yetiştireceğim” demeye benziyor. Yahu su yok! atmosfer yok! (-Çok ince- 95% Karbon dioksit, 3% nitrojen, 1.6% argon). Her ortamı kendine has özelliklerine  göre değerlendirmediğimiz sürece verimsiz debelenmelerden öteye gidemeyiz.

İnternet’te diğer medyalara göre yeni, yabancı ve kendi dinamiklerine sahip bir ortam. İnternet’te kullanıcılar var izleyici değil! Sayfayı kapatma, başka bir yere yönelme, ad-blocker kullanma gibi insiyatifleri var. Bu yüzden alışık olduğunuz şekilde, reklamlarınızı görmeleri için zorlayamazsınız insanları. En büyük, en renkli, en şen şakrak reklamı yapıp, insanlar en sevdikleri siteleri gezerken, güm diye yüzlerine vurmak başarılı bir reklam kampanyası kazandırmayacak size.

İzlemek istediğiniz video 30sn sonra başlayacak tarzı keyif kaçıran reklamlar kullanmaktansa, internet kullanıcısını gözlemleyerek internete ve kullanıcısına uygun yeni yöntemler bulmak şart. İnsanlar internette nasıl zaman geçiriyor? nelerden hoşlanıyor? nelerden kaçınıyor? en azından bunları sorgulayarak bir strateji belirlemek akıntıya karşı değil akıntıyla beraber hareket etme imkanı sağlayacaktır. Bu sorulara cevap bulmak içinse bir miktar araştırmaların bize sağladığı verilerden, çokça gözlem ve sezgilerden yararlanılması gerektiği kanaatindeyim.

Stanford Üniversitesi Nicel Araştırmalar Enstitüsü tarafından yapılan çalışmada insanların interneti kullanma amaçlarının ilk üç sırasında, sırasıyla E-mail, Genel Bilgi / Araştırma ve İnternette sörf yapmak yeralıyor.

Stanford Üniversitesi Nicel Araştırmalar Enstitüsü tarafından yapılan çalışmada insanların interneti kullanma amaçlarının ilk üç sırasında, sırasıyla E-mail, Genel Bilgi / Araştırma ve İnternette sörf yapmak yeralıyor. 2005 yılında Marmara Üniversitesi tarafından yapılan çalışmada ise ilk üçte sırasıyla E-mail, Haber – Spor Haberleri ve Ödev / Araştırma bulunmakta. Aynı araştırmaya göre %67′lik bir kesim internete Dial-up (çevirmeli bağlantı) üzerinden bağlanıyor*. İnternet kullanıcılarının %77’sinin (Stanford SIQSS’ e göre) bilgi edinme amaçlı internette bulunduğuna inanıyor musunuz? Öyleyse neden Google’a “wikipedia” yazıldığına 265,000,000 , “sex” yazıldığında 727,000,000 adet arama sonucu çıkıyor? Araştırmayı Stanford’ta yaparsan öyle çıkar tabi… Dial-up’ın yanına modem yazıp diğerlerinin (DSL, Kablo vb.) yanına yazmazsan* tabi 2005′te toplumun %67’sinin internete hala çevirmeli bağlantı ile bağlandığını zannedersin… İnsanların anketlere verdikleri cevaplarda her zaman nötr, dürüst ve bilinçli cevap verdiğine inanmıyorum (bkz. Bütün Müşteriler Yalancıdır yazısı). Bunun yanında insanlar şikayetlerini – memnuniyetsizliklerini dile getirirken çok daha dürüst olabiliyorlar, Kore İnternet ve Güvenlik Ajansı tarafından 2009 yılında yapılan kapsamlı araştırmada insanların internette “spam mail” den sonra en çok rahatsız olduğu konu “istenmeyen reklamlar”.

Kore İnternet ve Güvenlik Ajansı tarafından 2009 yılında yapılan kapsamlı araştırmada insanların internette "spam mail" den sonra en çok rahatsız olduğu konu "istenmeyen reklamlar".

Anketlerden elde edilen veriler yapıldığı, yere, zamana ve yapana göre değişiklik gösterdiğinden kendilerinden “bir miktar” yararlanılması taraftarıyım. Mutlaka doğruluk payları ve yol gösterici nitelikleri bulunmaktadır ancak salt bu verilerden hareketle kararlar almak pahalıya mal olabilir. Ancak internette ne gibi yeni yöntem ve araçlardan faydalanmamız gerektiğine dair soruların cevaplarını bulmak için çok uzaklara bakmaya gerek yok. Bir pazarlamacının olmazsa olmaz özelliklerinden kuvvetli sezgiler ve gözlem gücü sayesinde pek ala cevaplanabilir sorulardır bunlar. Cavaplarını kendi içinizde, müşterilerinizde, markanızda/markalarınızda bulacağınız sorular…

Hiçbir anket yapmadan Türkiye için şunu söyleyebiliriz, Türkiye’de internet kullanımının yoğunlaştığı önemli ilgi bölgeleri facebook gibi sosyal paylaşım siteleri ve dizi/film/video izlenen sitelerdir. İnsanlar bu sitelerde saatler geçirmektedirler. Bu bölgelere odaklanmak ve bu sitelerin doğasıyla uyumlu/bütünleşik kampanyalar yaratmak banner’lardan, video öncesi giren reklamlardan ya da pop-up’lardan çok daha başarılı olacaktır.

Uzun zamandır aklımdaydı, ilk örneğini gördüğüme sevindim… Diyordum ki neden kimse facebook’ta kendi ürününü koyabileceği oyunları değerlendirmiyor? Örneğin Cafe World’te Nescafe ya da Cafe Crown  kendi ürünlerini oyunun içine entegre etmiyor? İnternet kullanıcısının yapmak istediği / yapmak için orada olduğu şeye dahil olmanın kullanıcıların gitmek istedikleri yönde yollarını kesip onlara birşeyler anlatmaktan çok daha faydalı olacağına inanıyorum. İnternet üzerinden oynanan oyunlar türedikten sonra hemen her marka advergame yaptırdı, ancak göremedikleri, insanların bu oyunları oynamaya devam etmeleri için bir amaca ihtiyaç duymalarıydı. Facebook’taki oyunlarda ise arkadaşlarıyla beraber oynama ve rekabet etme imkanı, insanları bu oyunlara devam etmeye motive eden etkenler oldu. Bu yüzden markalar için bağımsız sitelerde oynanan oyunlar yerine, facebook oyunları yazdırmak ya da halihazırda bulunan, sahip olunan marka özelliklerine uygun oyunların içine dahil olmak çok daha olumlu ve verimli sonuçlar yaratacaktır. Nihayetinde Bola isimli futbol oyununda markalar bahsettiğim yöntemi kullanmaya başladılar. Coca-Cola, Allianz, Ford gibi markaların sponsor olduğu oyun ne kadar tutulur bilemem ama yöntem kesinlikle doğru. Farmville gibi zaman hırsızı oyunların ne kadar çok kişi tarafından oynandığı düşünüldüğünde, bu sistemin farklı oyunlara uygulanıp, markaların uygun bir dille milyonlarca kişiyle iletişim kurması işten değil.

Oyunlar dışında, viral videolar hazırlamak (ölçülü ve kaliteli bir şekilde), dizi/video sitelerinin player’larına skin (arayüz) hazırlamak gibi bir çok farklı ve kullanıcıyı rahatsız etmeyecek yeni yöntemler deneme imkanı sunuyor internet. Bu imkanları akıllıca değerlendirmek ve yeni yollar açmak, yeni yerler keşfetmekse bize düşüyor…

Sen. Evet Sen. Bilgi çağını sen kontrol ediyorsun. Senin dünyana hoş geldin.

İnternetin, gazete, dergi, televizyon gibi tek taraflı bir iletişim aracı olmadığını, kullanıcıların söz sahibi olduğunu anlamak gerek. Times dergisi 2006 yılında, yılın insanı olarak “Siz”i seçtiğinde çok doğru bir tespit yaptı. Derginin kapağına “You” (Siz) yazarak, internette en çok ziyeret edilen sitelerin, en çok tıklanan videoların kullanıcının oluşturduğu içerik olduğunu, dolayısıyla en değerli içeriğin kullanıcı tarafından yaratılan olduğunu özetledi adeta. Bu yeni bilgi çağında güç kullanıcılarda. Artık sadece dinleyen, izleyen değil, konuşan, tartışan, üreten ve paylaşan bir topluluk var karşınızda ve bu topluluk kendi istediği doğrultuda ilerliyor. İster onlarla iletişim kurup, beraber yürürsünüz, ister önlerinde durup bir şeyler anlatır sizi farketmelerini beklersiniz. Yalnız şunu bilmenizde fayda var; önlerinde durmayı seçerseniz bu dinamik ve akışkan topluluk çevrenizden dolaşmanın yollarını bulacaktır…

————————————————————————————————————————————————

Viewers “Lost”, ABC Won

Hayranları ve izleyicileri bir kısmı bittiğine, bir kısmı idzinin geneline yakışmadıklarını düşündükleri finale üzüle dursun, ABC durumdan gayet memnun.  ABC’de yayınlanan Lost büyük finali sırasında yayınlanan 30sn lik spotların fiyatı 850.000 ila 950.000 dolar arasında… Geçen sene yayınlanan 5. sezon finalinin 20sn’lik spot fiyatının ortalama $213,563 olduğu düşünüldüğünde, 4 katlık bir artış ABC’de gülen yüzlerin sebebini oldukça iyi açıklıyor.

ABC’den yapılan açıklama finali ortalama 13,5 milyon, finalin son yarım saatini ise 15.3 milyon kişinin (6.4/19 – rating/share) izlediğini ve dizinin bu bölümünün son 2 yılın Akademi Ödülleri (Oscar) hariç en çok izlenen televizyon programı olduğunu belirtiyor.

En Pahalı Final Değil

Ortalama $900.000 ‘lık etkileyici bir 30sn spot fiyatına sahip olan Lost finali bu anlamda bir rekora imza atmış değil. Seinfeld, Friends gibi dizilerin finalleri için talep edilen rakamlar çok daha yüksek. 30sn’lik spotlar için talep edilen fiyatlar; 2005′te yapılan Everybody Loves Raymond finalinde $ 1.3 milyon, 1998′de son bulan Seinfeld‘in final bölümünde $ 1.4 – 1.8 milyon ve diziler arasında rekor sahibi olan Friends‘in son bölümü için $ 1.5 – 2.3 milyon…

DVR ve İnternet’ten Önce, DVR ve İnternet’ten Sonra

Seinfeld ve Friends gibi dizilere reklam vermenin maliyetinin, Lost’a reklam vermekten daha fazla olmasının en önemli nedeni DVR (Dijital Video Kaydedici) ve İnternet üzerinden video izlemenin yaygın olmadığı bir dönemde sonlanmış olmaları. Amerika Birleşik Devletlerinde bu gün bir çok insan izlemek istediği programı, dijital video kaydedicisine kaydedip istediği zaman izliyor. Tahmin edebileceğiniz üzere reklamları atlıyor! Yani ölçümlerde reklamları izlediği varsayılan insanların hatrısayılır bir kısmı reklamları görmüyor. Aynı şekilde reklamlardan ayıklanmış tv programları bittikten dakikalar sonra internetten indirilebiliyor ya da çeşitli  siteler üzerinden izlenebiliyor. Bu nedenle reklamları gören insan sayısını dolayısıyla reklam vermenin maliyeti azalıyor.

Türkiye’de Lost

Amerikada yayınlanan bir dizi olsa da, Dünya’nın heryerinden olduğu gibi Türkiye’den de birçok izleyicisi ve hayranı bulunuyordu Lost’un. Dizi 2004′te yayınlanmaya başlamış ancak Türkiye’de 3. sezonun başında popülerlik kazanmış, izleyicilerinin çoğu televizyon kanalları aracılığı ile değil internet siteleri ve paylaşım araçları ile takip etmiştir. Google’ın sağladığı istatistiklere göre 2004′ten bu yana Türkiye’de “Lost” , “Lost izle” gibi ilgili kelime grupları ayda ortalama 3 milyon kez aratılmış. Kesin tarihli ya da kesin rakamlara dayanarak istatistik vermek gibi bir alışkanlığı bulunmayan  Google’dan bu aramaların 2006′nın son çeyreğinde artış gösterdiğini görebiliyoruz. Yani ortalamayı 2004′e göre değil 2006′ya göre alırsak çok daha yüksek bir arama hacmiyle karşılaşırız.

Türkiye’nin internet gündemini belirleyen sitelerden biri olan eksisozluk’te de durum farklı değil, en çok girdi bulunan başlıklardan biri olan “eksisozluk” başlığı altında 7434 yorum/yazı bulunurken,” lost” başlığı altında 15470 yorum/yazı bulunmakta, 2 katından fazla. (28.Mayıs.2010)

Yine Google’a göre Türkiye’nin “lost” kelimesini en çok aratan 10 şehri sıralamasına öğrenci şehri olması ile tanınan Eskişehir’in %11,8 ile arama hacminin %9,3′ünü oluşturan İstanbul’u geride bırakması, bize dizinin 25 yaş altı gençlik tarafından takip edildiğinin başka bir kanıtı.

Benim şaşırdığım nokta ise, üniversite öğrencileri başta olmak üzere, Türkiye’de önemli sayıda takipçisi bulunan bu dizinin kampanyalarda yeteri kadar yer almaması. Lost temalı ya da Lost’a atıfta bulunan reklamlar, Lost’la ilgili promosyonlar 25 yaş altı kesimde ilgi ile takip edilebilirdi. Ordan buraya atlayan, zıplayan hip-hop’çı çocuklar yerine Lost ya da Lost’u çağrıştıran öğeler kullanılarak, “gençleri anlayan marka” imajı çizilebilirdi. Benim hatırladığım Lost’a gönderme yapan tek reklam Yemeksepeti.com için hazırlanmış ve Kristal Elma almıştı…

Böyle bir fırsatı değerlendiremeyen Türk pazarlama dünyasına geçmiş olsun diyor, gençlere yakın bir imaj çizmek isteyen markaların bitmeden “How I Met Your Mother” gibi yine Türkiye gençliği tarafından takip edilen yabancı dizileri kampanyalarında değerlendirmeni tavsiye ediyorum.

Fiyat/Performans

Lost finalinin fiyat/performans oranı oldukça düşük. 6. sezon finali sırasında harcanan 900.000 dolar ile 30 saniyeliğine ortalama 13,5 milyon kişiye ulaşılabilirken, 14 milyondan fazla kişinin izlediği aynı sezonun 1. bölümünde (sağdaki yıldız) 30 saniyelik bir reklama 200.000 dolar civarında ödüyordunuz. Aynı şekilde (soldaki yıldız) 23.47 milyon kişinin izlediği 2. sezon 1.bölüme de  dizi finalinden çok daha az para harcayarak reklam verilebiliyordu.

B# - Bölüm No , S - Sezon

Görünen o ki “Primetime” artık rekabetçi şirketler için “Prime” olmaktan uzak. Burada yayınlanacak reklama ayrılacak bütçe ile çok daha fazla kişiye ulaşan ya da çok daha odaklı kampanyalar yapmak mümkün.

Daha Fazla Kaybetmeden…

Yukarıdaki grafiği “Zamanla Lost’a olan ilginin azalması…” şeklinde yorumlamak mümkün. Televizyon ve televizyon reklamlarını pazarlama dünyasının değişmez sabiti olarak görenlerin ise başka bir yorum çıkarmalarını beklemek abes olur. Ancak uyanmanın vakti geldi… Daha fazla kaybetmeden…

Ben bu grafikten Lost’a olan ilginin azalması sonucunu değil, televizyonun Lost’un  hedef kitlesinin tamamını kapsamaktan uzak bir mecra olduğu sonucunu çıkarıyorum. Zira konuyla ilgili aylık ortalama 25 milyon civarındaki internet araması ve arama hacminin nispeten yatay bir grafik çizmesi bunu doğrular yönde. Amerika’da 25 yaş altı sevdiği programları Hulu.com’dan takip ediyor, Türkiye’de de benzer siteler mevcut.

Yeni pazarlama, tüketici odaklılık, değişim kavramları herkesin dilinde, tüketiciye seslenmektense, onunla iletişim kurmanın öneminden bahsediyor birçok insan… Havada kalan laflar… Bu düşünceleri gerçekten benimseyen insanlar, müşterilerinin, hedef kitlelerinin üzerinde hiçbir etkisinin ve seçim şansının olmadığı, tv reklamları gibi tacizkar pazarlama araçlarına takılıp kalmazlar. İletişim karşılıklı olur, iki taraf ta konuşur. İnanın insanlar en sevdikleri dizilerin en heyecanlı yerinde kesilip, sizin ürünlerinizin reklam filmlerinin dönmesine bayılıyorlar. Koşarak alacaklar ürünlerinizden hem de beşer, onar.

Lost’un 6 sezonda televizyon izleyicilerinin azalırken, finalinin spot fiyatlarının tavan yapması ve bunun reklamların performansına olan etkisi, izleyici kitlesinintv dışındaki, üzerinde kendi kontrol güçlerinin bulunduğu seçeneklere yönelmesi bizlere birşeyler anlatmalı… Televizyonun eski gücünü kaybettiğini kabullenmenin zamanı geldi de geçiyor bile. Tabi ki bu yaşlı devin hala sahip olduğu gücü görmezden gelmek ve zeki seçimler yaparak kullanmamak mantıksızlık olur. Ancak alternatif arayışlar içine girmek, insanları rahatsız etmeyen,  üzerine konuşmaktan ve başkalarına anlatmaktan mutlu oldukları, kendilerini dahil ya da kendilerine ait hissettikleri, markayla iletişim halinde olacakları farklı mecra ve yöntemlere yönelmek gerek.

Zaman zaman tarzı ve şarkı sözleri alay konusu olan İsmail YK, şüphesiz ki tarzım değil. Ancak  beğenmediğimiz konulardan, olaylardan ve kimselerden de pekala ders çıkarabiliriz doğru yere baktığımızda. Yaptığı müziğin kalitesi açısından başarısız bulunsa da, İsmail YK’nın albüm satışları açısından başarılı olduğu, son 5 yılda sürekli en çok satan albümler listesinde yer almasından kolayca anlaşılıyor.

Bu yüksek satışların arkasında planlı bir pazarlama stratejisinin olduğunu düşünüyorum. Böyle düşünmeme ise izlediğim bir video sebep oldu. Video‘da yüzeysel şarkısözleri ve tekdüze müziği ile tanıdığımız İsmail YK yaylı tamburdan kemana, kanundan bağlamaya birçok müzik aletini, görece iyi çaldığını görüyoruz. Bu durum yaptığı müziğin kalitesi hakkındaki görüşleri değiştirmese de, şu soru akıllara geliyor, bu kadar müzik aletine, özellikle doğu sazlarına hakim bir adam neden bas gaza aşkım bas gaza gibi şarkılar yapıyor? Pekala çaldığı enstrümanların kullanıldığı müzik türlerine göz atarak çok daha kaliteli işler çıkarabilir, veya doğu ya da batı müziği icra eden bir orkestrada çalıp daha saygı duyulan bir müzisyen olabilirdi. Cevap hepinizin bildiği üzere saydığım diğer opsiyonların, birincisi kadar para kazandırmaması.Bu yüzden İsmail YK’nın belki de kanunla Şehnaz Longa çalmaktan hoşlansa bile bilinçli bir şekilde (ya da bilinçli bir şekilde yönlendirilerek) yüksek satışa ulaşmak için Türkiye müzik piyasasındaki en geniş kitleyi hedefleyen bir pazarlama stratejisiyle hareket ettiğine inanıyorum.

Bir pazarlamacının İsmail YK’dan alması gereken ders nedir? İsmail YK neyi doğru yapıyor?

Özetle söylemek gerekirse; Hedef kitlesini çok iyi tanıyor, taleplerini, isteklerini, eksikliğini hissettikleri şeyleri biliyor. Ürünlerini (Şarkılarını) bu istek talep ve ihtiyaçlar doğrultusunda  yaratıyor. Şarkı sözleriyle, imajıyla müşterinin markaya yakın durmasını, kendisini özdeşleştirmesini sağlıyor.  Doğru kanallarla ve gerekli sıklıkta müşteriye ulaşıyor.

İsmail YK’nın Facebook’u konu alan şarkısı, diğer şarkılarının da olduğu gibi, hedef kitleye markayı özümsetme ve hedef kitleyi anlama bakımından örnek teşkil ediyor. Şarkıda “İnternet cafeye gittim, Facebook sayfasına girdim.” diyor. İsmail YK muhtemelen facebook’a internet cafe’den değil evinden giriyor ancak kendisini hedef kitlesinin yerine koyup, işte bu beni anlatıyor dedirten ürünler ortaya koyuyor. Şarkıları, internete internet kafeden giren, interneti genelde yeni arkadaşlıklar kurmak için kullanan, sosyal paylaşım sitelerini bile yeni ilişki kurma potansiyeli olan platformlar olarak gören birinin ağzından yazıyor. Gündelik hayatının İsmail YK şarkılarında anlatıldığını duyan milyonlarca kişi de İsmail YK markasının sadık müşterileri haline geliyor.

Pazarlamanın en can alıcı noktalarından bir tanesi hedef kitlenin tanınması. Hele ki, belki farkında bile olmadıkları ve daha önceden onlara sunulmamış bir eksikliklerini tespit edip ürünleri bu doğrultuda geliştirmek, terihteki bir çok örneği ile sabit olduğu üzere başarılı satışların teminatı olacaktır.

( Başarılı, kampanyaları, insanları anlatırken genelde yurtdışından örnekler verildiğine ve bazen bu örneklerin bize uzak olduğu ve Türkiye’de uygulanamayacağına dair eleştiriler alınıyor. Buyrun bize en yakın örnek. Türkiye’de en karlı olmasa da en geniş kitle hedefleniyorsa, İsmail YK’dan, Ajdar’dan, Yemekteyiz’den, bilimum TV programları ve bu programlarda yer alan insanlardan alınacak çok ders var. )

Yanlış anlaşılmasın bu “Avrupa şöyle, Türkiye böyle” gibi bir karşılaştırma yapan, klişe bir yazı değil. Sadece, Türkiye’de yaşayan herkesin gerçekleşmesini istediği “Türkiye’nin ekonomik refah seviyesinin artması”nı sağlayacak faktörlere farklı bir bakış açısı sunmaktır hedeflenen.

İnsanoğlu bildiğini değiştirme, yenileme konusunda pek gayretli değildir. Eski çağlarda deneme yanılma yolu ile elde ettiği bilgiler (hangi yiyeceklerin zehirli olup hangilerinin olmadığı gibi) hayati olduğundan, önceden yanlış dediğini yeniden deneme gibi bir lüksü olmadığından, birkere aklına yazdığını sınamadan uygulama gibi bir alışkanlık geliştirmiştir.  Ancak riskli de olsa farklı olanı deneme ve alışılagelmişin dışında bakabilen bireyler, içinde yaşadıkları topluluklara öncülük ederek onların gelişimine ön ayak olmuşlardır. Bu yüzden, ülkemizin ekonomik problemleri de dahil, sorunlara farklı açılardan yaklaşmak çözüme doğru bir adım daha atmamızı sağlayacaktır.

Sayın Üstün Dökmen hocamın da dediği gibi bu ülkenin yapısında hem yılgınlık hem yılmazlık var. Karşılaştığı basit ama ilginç bir ürün karşısında “Gavur işte yapıyor, biz yapamayız” diyen de bu ülkenin insanı, tüm Avrupa donanmasını boğaza demir atmış gördüğünde “Geldikleri gibi giderler.” diyen de bu ülkenin insanı.  Yüce önder Mustafa Kemal’in kurtuluş savaşı için dört adet planı vardı;1.Plan: Düşman Sakarya’da durdurmak. 2.Plan: Gerekirse Kars’a kadar çekilip tüm yurtta müdafa yapmak. 3.Plan: Başkenti Ankara’dan Kayseri’ye taşımak. 4.Plan: Bitlis’e kadar çekilip savunmaya devam etmek. Hatta bu konuda bölgenin ileri gelenlerinden Mehmet (Budak) Bey’e sorar; “Bitlisin dağları bizi saklar mı?” Mehmet bey cevap verir; “Saklar! Biz de Bitlisin dağları da sana feda, emrindeyiz Paşam”. “Rönesans, reform ve sanayi devrimini kaçırdık, bu ülke adam olmaz” deyip havlu atmak ta bir seçenek, “bundan sonra ne yapabiliriz?” demek te bir seçenek. Planımız istediği gibi gitmediğinde ne yapacağımızı bilmemek doğal olarak yılgınlığa sevk eder bizi. Alternatif planlarımızın olması ise ayaklarımızın yere sağlam basmasını sağlar. Unutmamak gerekir ki gelişmiş sanayi tek başına bir amaç değil, ekonomik refah seviyesi yüksek bir ülke yaratmak için araçtır. Gelişmemiş sanayimize hayıflanmak yerine, Bu koşullar altında neler yapabiliriz deyip, dünyadaki başarı örneklerini analiz etmek en akıllıca davranış olacaktır.

Sanayi devriminden sonraki gelişmeleri incelediğimizde; batı ülkelerinin önce hammadeyi kendi ülkelerinde çıkarıp ya da sömürgelerinden getirip, kendi fabrikalarında işleyip, kendi markalarıyla, farklı ülkelere satarak zenginleşebileceklerini farkettikleri ve vargüçleriyle buna çalıştıklarını görüyoruz. Ancak zenginleşmenin getirdiği enflasyonist baskı, artan refah seviyesi ve bunlara bağlı olarak ülkedeki işçi ve çalışanların ücretlerinin artması maliyetleri olumsuz yönde etkilediğinden, hammaddeyi daha ucuz iş gücüyle daha ucuza üreten ülkelerden satın alıp ülkelerindeki fabrikalarda işlemenin daha ucuz olacağını farkettiler. Yine aynı sebeplerden fabrikalar da maliyetler açısından yük olmaya başlayınca, fabrikalarını doğudaki işgücünün düşük olduğu ülkelere kaydırdılar. Özellikle tekstilde görüldüğü üzere, sanayi doğuya kayıp o ülke ekonomisini canlandırdıkça emeğin değeri artıp, fabrikların daha da doğudaki ülkelere kaymasına sebep oldu. Zamanında ülkemize de ucuz iş gücünden dolayı gelen fabrikalar, doğuya, asyaya, özellikle Çin’e kaymaya başladığında isyan eden Tekstilcileri hatırlarsınız. Tekstil fabrikalarının sanayi devriminden sonraki hareket ve tarihini incelendiğinde bu gayet beklenen, daha önce de farklı ülkelerde olmuş, bir olaydı. Sadece tekstil değil tüm sektörlerin üretimi en ucuz iş gücünü, kalabalık nüfusundan dolayı barındıran ülkeye Çin’e kayıyor. Peki kazanan Çin mi? Hayır sadece Çin değil. Ancak Çin’de kazanıyor. Ne zamana kadar? Ülkesindeki iş gücü maliyetlerini minimumda tutabildiği sürece. Olur da Çin halkı bu sanayileşme sürecinden ekonomik anlamda bir refaha kavuşur da daha yüksek maaşlar talep ederse, dünya ekonomisi üretimi daha ucuza yaptıracağı, iş gücünün ucuz olduğu ülkeler arayacak, bulacak ve üretimi oraya taşıyacaktır.

Fabrikalar bu gün burada yarın farklı bir yerde. Peki nasıl zenginleşiyor bu ülkeler? MARKALARLA! Akıllı ülkeler üretim faktörleri kendi ülkelerine kaydığında canlanan ekonomiden istifade edip dünyaya ya da en azından komşularına sürekli mal veya hizmet satmalarını sağlayacak MARKALAR yaratmaya çabalıyorlar. Yarı mamül ya da etiketlenmemiş ürünleri ihraç etmek gerçek bir ekonomik kalkınma sağlamaz. Ülkemizde sıkça duyduğumuz “Biz burada üretiyoruz adam etiketini basıp bize misliyle satıyor.” Satacak tabi, fabrikası senin ülkende olsa da Marka onda. Marka’lara sahip olmak sürekli ihracatı ve güçlü bir ekonomiye sahip olmayı sağlar. Nokia Finlandiya’nın milli gelirinin %37,3′ünü yaratıyor tek başına. Üretiminin çoğu nerede? Malezyada… Aynı şekilde Nestle’nin İsviçre’nin milli gelirine katkısı %26,6. Hangi fabrika Çin’in milli gelirinin %10′unu tek başına sağlıyor?

Tabi ki Türkiye gibi büyük bir nüfusa sahip, büyük bir ülke de endüstriyel gelişimin gerekliliği sorgulanamaz ancak güçlü bir ekonomi istiyorsak güçlü markalara sahip olmalıyız. Markaları marka yapan ise sunuş şekilleri, potansiyel müşterilerin isteklerine (sadece ihtiyaçlarına değil) cevap verebilme kapasiteleri, özetle sahip oldukları yenilikçi ve farklı fikirlerdir. Farklı sunuş şekilleri bulmak, müşteri isteklerini anlamak ve analiz etmek, yenilikçi ürünler , artan kalite dolayısıyla müşteri sadakati oluşturmak ve geliştirmek, şirketlerde fikirleri yaratanların görevi. Bu yüzden Bu ülkeyi daha iyi bir ekonomiye kavuşturmak için, çiftçi ve sanayiciye ne kadar rol düşüyorsa, girişimcilere ve pazarlamacılara da en az o kadar rol düşmketedir. Markalar yaratacak olanlara… En nihayetinde herşey gider marka kalır.

Marketing Türkiye Network

12.01.2010 Tarihinde Maçka’daki sunumunda paylaştığı değerli fikir ve tecrübelerinden dolayı sayın hocamız, Prof. Üstün Dökmen’e teşekkür ve saygılarımla.

- Erman

İçine yerleştirilen metal harflerle; “ Tecrübeli Güvenlik Personeli Aranıyor! – Shieldsecurity.NL yazan bond çanta, alışveriş merkezleri, hava alanları gibi güvenlik denetimlerinin sıkça ve titizlikle yapıldığı yerlerde X-Ray’lerden geçiriliyor, böylece X-Ray’de çantayı inceleyen personel metal harflerden dolayı ekranda oluşan “Tecrübeli Güvenlik Personeli Aranıyor! Shieldsecurity.NL” yazısını görüyor. Hergün karşılaşılamayacak bu ilginç iş teklifi karşısında tepkisiz kalınması zor olduğundan muhtemelen şirket istediği tecrübeli güvenlik personellerinden bolca başvuru almış olmalı.

Ülkemizde aşırı emek arzının sonucu olarak, iş arayanlar başvurulularını farklılaştırıp diğer binlerce başvuruların arasından sıyrılmak için taklalar atarken, farklı ülkelerde işverenlerin doğru çalışana ulaşmak için yaratıcı çözümler üretip, diğer işverenlerin arasından sıyrılma çabasını görmek de ironik bir tablo oluşturuyor.

Bu sonuçlarla birlikte yayınlamayı planladığım, mini anket sonuçlarımıza dayalı Fiyat ve Değer’e dair yazımı yoğunluktan dolayı tamamlayamadım ancak en kısa zamanda söz konusu yazıyı tamamlayıp yayınlamaya çalışacağım. Beklettiğim için Özür Dilerim

- Erman

Düzenleme: Fiyat ve Değer’e Dair Yazısı 25 Aralık 2009 Cuma günü yayınlanmıtır.

Aşağıda Cevaplar ve Gerçek Fiyatlar tablosu, bu tablonun altında ise sizin tahminlerinizin gerçek fiyatlarla karşılaştırıldığı bir tablo yeralmaktadır.

Cevaplar; Gerçek Fiyatlar;

	Ürün / Eser	Fiyatı
	1961 Model Bir Ferrari : Bir zamanlar, aktör James Coburn ‘ün sahip olduğu Ferrari California Spyder 1961 İtalya’da 18 Mayıs 2008′de yaklaşık on milyon dolara satıldı.	$10,894,900
	2007 Model Bir Ferrari : 17 Kasım 2009 itibariyle hala satışta olan Ferrari F430 GT Coupe’nin fiyatı 235.000 Euro. İlgilenenler Bakabilir	235 000 €
	Taç üzerinde 101.27 carat Elmas : Son zamanların en büyüklerinden olan bu elmas ünlü açık arttırma evi Christies tarafından 28 Mayıs 2008′de Honk Kong’ta satıldı.	6.21 milyon$
	7.03 carat mavi Elmas : Güney Afrika’nın tarihi Cullinan madenlerinde 2007′de bulunan bu nadide mavi elmas, Cenevre’de 12 Mayıs 2008′de satıldı.	9.49 milyon$
	Süperman’in yeraldığı ilk çizgi roman. 1938′de yayınlanan Superman’in ilk yeraldığı çizgi rolan 1950′lerde 9 yaşındaki bir çocuk tarafından 35 sent’e satın alındı. 2008′de bir rock grubunun davulcusu bu çizgi romana 317 200 dolar karşılığında sahip oldu.	$317 200
	Hitler’in 4 yıl beraber hapiste yattığı hücre arkadaşına 1924′te imzalayarak verdiği kitabı Kavgam. 13 Ağustos 2008′de İngiltere’deki bir açık arttırmada yaklaşık 35 000 dolara satıldı	$34 900
	1792 Yılından kalma bir peni. Heritage Auction Galleries / AP’de Kasım 2007′de diğer nadir paralarla birlikte vitrine çıkan, 1792′de üretilmiş bu prototip, özel bir alıcı tarafından 30 milyon dolara layık görüldü.	30 milyon $
	M.Ö. 255 8,3gr Altın Antik Yunan Parası. 2265 yaşında olan bu tarihi eser Forum Ancient Coins ‘te hala satışta bulunmakta. İlgilenenler Bakabilir	$2300
	1804 Yılından kalma gümüş madeni para (ABD): 30 Nisan 2008′de Cincinati’de yapılan özel bir açık arttırmada 1804′te sadece 15 adet üretilen bu gümüş para 2,3 M $’a alıcı buldu.	2,3 milyon $
	M.Ö. 150 yılından kalma, bir mumyanın göğsünden alınan eski Mısır tanrısı Horus’u tasvir eden takılar. 2160 yıllık bu tarihi eser de 6000 dolara Forum Ancient Coins’te satılmakta. Ürünün Sayfasına gitmek için tıklayın.	$ 6000
	M.Ö. 1.yy’dan kalma Zeus Başı. Helenistik döneme ait bu Zeus başı da halen Forum Ancient Coins’te satışta olan tarihi eserlerden. Ürün Sayfası	$12 500
	Arap Emirliklerinde 1 No’lu Plaka. Rekabetin gelebileceği noktaya örnek gösterilebilecek bir açık arttırma nesnesi olan bu plaka, Abu Dabi’de bir önceki 6,8 milyon $’lık plaka rekorunu kırarak 14 milyon’a alıcı buldu.	14 million $
	(Sağdaki) 150 Milyon yıllık dinazor iskeleti (tüm kemikleriyle). Ekonomik kriz dinazorları da vuruyor. 150 milyon yıl önce yaşayan bu devasa canlının eksiksiz iskeleti 500.000$’dan fazla veren olmayınca açık arttırmadan çıkarıldı.	$500 000
	Üzerinde Audrey Hepburn’ün bulunduğu pul. 26 Mayıs 2008′de Berlinde 100 000 dolara yakın bir fiyata satılan bu puldan sadece 5 adet olduğu biliniyor.	$93 800
	M.Ö 2323-2150 – Eski Mısır’a ait bir süs (Altın) 4200 yaşındaki bu süs eşyasının, yakın gelecekte üretilmiş nadir bir pulun 1/10′undan daha ucuz bir fiyata satılıyor olması gerçekten ilginç. Hala ünlü açık arttırma evi Christies de satılmakta.	$6000 – $8000
	1848 ‘de Manhattan, New York’u gösteren bir fotoğraf. 1848 tarihli bu fotoğraf dünyanın ilk fotoğraflarından. NewYork Manhattan gibi dünyanın en popüler ve kalabalık mekanlarından birini gösterse de fiyatı günümüzde ünlü bir fotoğrafçı tarafından çekilen fotoğraflarla yarışamıyor.	$62 500
	1999′da çekilen ve süpermarket raflarını gösteren bir fotoğraf. Andreas Gursky’nin “99 Cent II Diptych” isimli fotoğrafı Londra Sotherby’s de Mayıs 2006′da 3,4 milyon dolara, bundan hemen 6 ay sonra ise fotoğrafın iki farklı kopyası 2,5 ve 2,4 milyon dolara satıldı.	$3,340,456
	1948 yapımı Abstract Expressionist bir tablo. Neyi anlattığını ve neden 140 milyon dolar ettiğini belki de asla anlayamayacağımız bu tablonun adı No:5. Küçük bir ülkeyi kalkındırmaya yetecek fiyatıyla dudak uçuklatan tablo 1948′de Jackson Pullock tarafından yapılmış. New York Times’ın haberine göre 2006′da Geffen Records’un sahibi David Geffen tarafından, Dreamworks SKG’nin kurucularından olan David Martinez’e satılmıştır.	140 milyon $
	2001 yılında hayatını kaybeden bir ressama ait tablo. Ünlü açıkarttırma evi Christie’s de hala satışta olan denizkızı isimli bu tablonun fiyatının 500 – 830 dolar arasında olması bekleniyor. Ürünün Sayfası	$500 – $830
	1953′te yapılmış Abstract Expressionist bir tablo. Güncel değerinin 145.5 milyon dolar olduğu söylenen Woman III isimli tablo ressam Willem de Kooning tarafından yapılmış. Ressamın kadın temalı altı tablodan oluşan serisinin 3. parçası olan bu tablo 1994′e kadar Şah Devrimiyle birçok sanat eserinin yasaklandığı İran’da Tahran Modern Sanat Müzesinin eserleri arasındaydı. Dünya rekortmeni No.5 isimli tablo gibi bu eser de David Geffen tarafından milyarder Steven A. Cohen’e 2006 yılında satılmıştır.	137 milyon$
	20. yy, deniz kıyısında bir yaz gününü tasvir eden yağlıboya tablo.Dünyanın en ünlü müzayede evlerinden Christy’s dehala satışta olan bu tablonun fiyatının 660 ila 1000 dolar arasında olması bekleniyor. Ürünün sayfası	$660 – $1000

Sizlerin Tahminleri;

	Gerçek Fiyatı	Çiğdem Öztürk	Selçuk Çetin	Ceyhun Pekuz	A.Ozkan Alp	Elif Üstünel
	$10,894,900	100,000€	300.000$	180.000 tl	500.000 $	10.000.000$
	235 000 €	200,000€	500.000 $	240.000 tl	250.000 $	250.000$
	6.21 milyon$	250,000€	250.000 $	1.5 milyon TL	1.100.000$	800.000$
	9.49 milyon$	100,000€	100.000 $	14.000 TL	750.000 $	90.000$
	$317 200	1000€	2 $	20.000 TL	20.000 $	150.000$
	$34 900	40,000€	180.000 $	700.000 TL	100.000 $	250.000$
	30 milyon $	150,000€	50.000 $	15.000 TL	25.000 $	25.000$
	$2300	180,000€	50.000 $	800.000 TL	125.000 $	750.000$
	2 milyon $	80,000€	10.000 $	125.000 TL	15.000 $	15.000$
	$ 6000	10,000€	500.000 $	2 Milyon TL	120.000 $	110.000$
	$12 500	95,000€	300.000 $	600.000 TL	150.000 $	1.000.000$
	14 million $	2000€	100.000 $	350.000TL	2.500.000$	25.000.000$
	$500 000	250,000€	1.000.000$	4Milyon TL	150.000 $	25.000.000$
	$93 800	65,000€	25.00 $	70.000 TL	150.000 $	10.000$
	$6000 – $8000	95,000€	180.00 $	1.750.000$	150.000 $	500.000$
	$62 500	1800€	450.00 $	40.000 TL	150.000 $	20.000$
	$3,340,456	500€	100.00 $	15.000 TL	150.000 $	1.000$
	140 milyon $	200,000€	75.000 $	4.5 M TL	150.000 $	50.000$
	$500 – $830	50,000€	50.000 $	110.000TL	150.000 $	50.000$
	137 milyon$	100,000€	125.00 $	2.750.000$	150.000 $	75.000$
	$660 – $1000	160,000€	55.000 $	440.000TL	150.000 $	25.000$

- Marketing Türkiye Network

Markanın bu çalışmadaki hedef kitlesi daha önce Step halılarının üzreinde yürümemiş, dizayna önem veren, varlıklı kişiler. Temel strateji ise bu potansiyel müşterilerin, markayı ve halıları gerçekten tecrübe etmesi. Ekonomik kriz koşularından dolayı evlerini pek ter etmeyen insanlara, Step Mağazalarına gelmeden halıların yumuşaklığını nasıl hissettiririz diye sorarken kendilerine, “Step on Step” kampanyası ortaya çıkmış.

Hedef kitlelerine, Step halılarında adım attırmaya kararlı olan marka, eğer müşteriler bize gelmiyorsa biz onlara gidelim demiş. Ve halıdan parmakarası terlik yapmışlar… Halıların test sürüşünü yapmaları, ipek yumuşaklığını kendi evlerinde hissetmeleri için bu halı-terlikleri müşterilerine doğrudan posta yolu ile göndermişler. Hedef kitleleri dizayna önem veren varlıklı kişilerden oluştuğundan, terlikleri, yine kendi tasarladıkları şık kutular içinde göndermişler.

Step’in oldukça niş bir hedef kitlesi var, bu yüzden böyle bir kampanya yapmak çok ta maliyetli olmuyor. Toplamda 400 kişiye gönderilen bu terlikler oldukça büyük bir etki yaratmış. Geri dönüş oranı %85 olan kampanyada, 342 kişi Step Mağazalarından halı ya da aksesuar almış. $5000 maliyetle ortaya çıkan proje, bir ayda $100.000 değerinde PR kapsamına ulaşmış.

Bu devirde ürününüzü özellikle yeniyse, herkese beğendirmeye çalışmak, akıntıya karşı kürek çekmekten başka birşey değil. Herşey olmaya çalışırken, hiçbirşey oluveriyorsunuz… Bunun yerine Step’in benimsediği strateji çok daha mantıklı, belli bir gruba odaklanmak onları daha iyi tanımanızı ve onlara özel, onlara dokunacak kampanyalar, ürünler, projeler ortaya atmanızı sağlar. Bu kampanyaya bakıp hedef kitlenin 400 kişiden ibaret olduğunu sanmayın sakın. Emin olun o 400 kişi çevrelerini etkileme gücüne sahip, kampanyaya medyanın ilgisini çekecek kişilerdir. Hakkında konuşulmaya değer bir şey yapıp onu doğru “Yayıcılara” sunduktan sonra işiniz çok ta zor değil…

Yeni Pazarlama anlayışının, farkı olmanın, özel olmanın, yaratıcı olmanın önemini kavramış olmaları ve bu kampanyayı düzenleyenlerin bizim ülkemizin insanları olması açıkçası beni çok mutlu etti ve gururlandırdı. Aynı zamanda bu çalışmanın Cannes’da ödül almış olduğunuda söylemeden geçmeyelim. Kampanyayı hazırlayan ajans TBWA Istanbul , ekip;

Creative Director: Ilkay Gurpinar
Creative Group Head: Emre Kaplan
Art Director: Tuna Balkan
Account Director: Sinem Özkan
Planning Director: Toygun Yilmazer
Planner: Maral Bezircioglu
Print Production: Hakan Gülsoy
Copywriter: Ilkay Gurpinar

Hepsini ayrı ayrı tebrik ediyorum, bu güzel çalışmalarından ötürü.

Bu kısa yazımda sizlerle sayın Alper Kul’un izlediğim bir sunumu sırasında öğrendiğim, Muhtar Kent’ten 3 adet dersi paylaşacağım. (-Erman Yaman)

Muhtar KENT’ten Dersler

Ders 1: Küresel bir şablon yoktur

Şu anki dünyaya baktığımızda, küreselleşme ve yerel değerlerin aynı anda yükseldiğini görüyoruz. Her ülkenin aynı ürüne olan talebi farklıdır.

“En önemli bilgiler, piyasadan “aracısız” alınan bilgilerdir.”

Ders 2: Doğru İnsanlarla Çalışmak;

Doğru insan; dünya görüşüne sahip, kendi konfor alanının dışına çıkacak cesareti olan ve sık sık çıkan, kültürler arası fonksiyon gösterebilen, risk alırken öğrenebilen insandır.

“Katma değer yaratan gerçek yenilikler, kültürler arası etkileşimden ortaya çıkar.”

Ders 3: Uzun Süreli İlişkiler Kurabilmek;

Uzun süreli ilişkiler, iş ortağının bir kriz anında da yanında olacağını bilmek ile mümkündür.

“Global şirketler denilen şirketler, uzun süreli ilişkileri sayesinde dünyanın her yerinde yerleşmişlerdir.”

Akıllı Tv, ilginç videoları yayınlayan bir televizyon kanalı, Türkiye’nin televizyondaki YouTube’u diyebiliriz… Akıllı TV’nin izleyici sayısı artıyor. Çok farklı kesimlerden çok farklı insanlar bu televizyon kanalını izliyor. Yeni bir televizyon kanalına göre gayet başarılı. Peki bu başarının arkasında neler yatıyor?

“Segmentasyon” ve “Hedef Kitle Seçimi” bu başarının önemli sebeplerinden…  Akıllı TV herkesi hedeflemektense kendi alanındaki “Yayıcıları” hadef aldı. Moore’un fikir yayılma eğrisinde çanın ortasını, amiyane bir tabirle pazarın kaymağını, hedef almama cesaretini gösteren çok fazla firma yok Türkiye’de. Ama çanın ortasındaki büyük kitledense çanın daha uçlarındaki “hemen kabul edenler”i hedef almak akıllıca bir seçimdir. Çünkü onlar ürününüz (yada hizmetiniz) hakkında konuşurlar, çevrelerindeki insanlarla yaşadıkları deneyimleri paylaşırlar.  Akıllı TV için bu kitle YouTube taki komik-ilginç videoları izlemekten keyif alan ve klasik televizyon programlarını izlemekten bıkmış insanlardı. Bu insanlara televizyonda bir YouTube verdi Akıllı TV. İlginç videolar zaten çabuk yayılma eğilimindedirler. Youtube’taki on-milyonlarca hit almış videolar bunun en güzel kanıtıdır. İnsanlar bu videoları birbirlerine anlatmaktan, izleyip beraber gülmekten yada hayrete düşmekten keyif almaktalar. Eldeki element bu kadar yayılmaya müsait olunca, doğal olarak Akıllı TV hemen kabul edenler tarafından hayatlarında hiç YouTube’a girmemiş insanlara bile duyruldu. Öyle ki son ziyaretimde gördüm ki Anneannem bile Akıllı Tv izliyordu. (Sanırım kuzenim ve ben izlerken görmüş… Bu arada şunu da söylemeden edemiyeceğim: Anneannemin Akıllı Tv izlediğini görmek beni Akıllı Tv üzerine düşünmeye yöneltip, bu yazıyı yazmamı sağladı… Teşekkürler Anneanne

Pazarın tamamını hedeflemeyip, kendilerini “yayıcılara” sevdirmeyi çalışmaları çoğu sektörde olduğu gibi yayıcıların bunu çok daha büyük kitlelerle paylaşmasına böylece Akıllı TV’nin izleyici yelpazesinin, Moore eğrisinde çanın ortalarına doğru genişlemesine sebep oldu. Sonuç olarak bu televizyon kanalı Eskişehirdeki bir metal bar’dan (picolo) anneannemin evine kadar bir çok yerde izlenmeye başladı…

Konumlandırma açısından da Akıllı Tv’yi başarılı buluyorum. Sıradan bir televizyon kanalı gibi haberlerin ve sabah programlarının arasında komik-ilginç videolar yayınlayan ve adını kimsenin hatırlamayacağı herhangi bir televizyon kanalı olmaktansa farklılaşmayı seçerek adı gibi akıllı bir iş yapmıştır Akıllı Tv. İzleycilerini reklama boğmayan (şimdilik) ve “gerçek yaşamı” gösteren bir televizyon kanalı olarak konumlandırıyor kendini. İzleyicilerine, tv programlarının, filmlerin ve dizilerin sahte, haberlerin ve tartışma programlarının kasvetli havasından sıkıldıysan gel diyor.Fakat Akıllı Tv’nin bir noktaya dikkat etmesi gerektiğini düşünüyorum; izleyicilerini reklama boğmadığını öne sürüyor, fakat artan reytingler bu durumu değiştirebilir. Umarım akıllca bir seçim yaparlar ve artan gelirin büyüsüne kapılıp reklam sayısını arttırmazlar. Müşterileri hayal kırıklığına uğratmamak, az sayıda reklam yayınlamak uzun vadede onlara daha büyük avantajlar sağlayacaktır. Reklam yayınlamak için arz ettikleri süreyi kısıtlı tutmaları mecut reklam sürelerinin değerlerini arttıracaktır. Google kullanıcılıarına sırtını dönmeyen bir internet sitesidir. Bir ingiliz markası Google’a anasayfada reklamlarını yayınlaması için bir günlüğüne 1.000.000 Sterlin önermiştir, fakat bildiğiniz üzere Google bunu reddetmiştir. Bu noktada Akıllı Tv’nin de yapması gereken budur. Artan (yada artacak) gelirin büyüsüne kapılmadan yollarına devam etmek.

Akıllı Tv örneğinden alınması gereken en önemli pazarlama dersi kanımca şudur; -başka bir sektörde işe yaramış olan bir fikri al kendi sektörüne uyarla ve başarılı ol. Kopyalamaktan bahsetmiyorum! YouTube kopyası hiçbir site onun yarısı kadar bile hit alamamaktadır ama televizyonda bir YouTube tamamen işe yaradı en azından Türkiye’de…  1

İnterneti televizyonlaştırmaktansa, televizyonu internetleştirin… Büyük, geleneksel pazarlamadan gelmiş, televizyonun altın çağının satışları üstündeki pozitif etkisini görmüş markalar, en iyi bildikleri şeyi kitlesel pazarlamayı uygulayabilmek adına interneti televizyona dönüştürme uğraşı içindeler. Hala gördüğümüz banner, pop-up reklamlar bu yaklaşımın meyveleridir. Fakat farkedemedikleri bir nokta var internet televizyon, gazete veya billboard değildir, olmayacaktır da. İnternet özgürlüktür, seçimdir. Ve internet kullanıcıları banner reklamlara “tıklamamayı” seçiyor. (en optimistik senaryoda dahi 1000 gösterime 1 tık düşüyor.) Akıllı Tv’nin bu yaklaşımın tersini uygulaması, güzel ve başarılı bir adım… İnternet çağımızın en gözde değerlerinden biri, o zaman neden bu yükselen değerin bazı özelliklerini televizyona aktarmayalım diye düşünmüş olmalı Akıllı Tv. Akıllı Tv televizyonu daha interaktif, daha özgür, sizin de içinde yer alabileceğiniz bir dünya haline getiriyor. İnternet sitelerine video yükleyerek videonuzun televizyonda yayınlanmasını sağlayabiliyorsunuz.  Yeterince iyi bir videonuz varsa siz de televizyona çıkabiliyorsunuz…

Akıllı Tv’nin yaptığı şeyin hiç te zor olmadığı, aksine kolaycılık ve hazırcılık olduğunu iddia eden ve neden böyle bir televizyonu pazarlama açısından övdüğümü merak eden arkadaşlarım oldu. Memnuniyetle yanıtlayayım. Eleştirinin birinci kısmı tam da benim anlatmak istediğim şey; zor olmayan, küçük değişikliklerle de başarıyı yakalayabilirsiniz (eğer yaptığınız küçük değişiklik bir ihtiyaca veya talebe cevap veriyorsa). İkinci kısmı içinse; nadiren televizyon izleyen biri olduğumdan doğal olarak akıllı tv’yi nadiren izliyorum (anneannemlere gittikçe:) fakat kısa bir süre içinde ne kadar yaygın olarak izlendiğini gördüğümde merak edip bunun sebepleri üzerine düşündüm ve pazarlama açısından başarılı bulduğum noktalarını not ettim. Benim bir markayı yada firmayı tercih etmiyor veya sevmiyor olmam onun pazarlama açısından yaptığı doğruları taktir etmeme bir engel teşkil etmiyor. Aynı şekilde bir markayı pazarlama açısından eleştiriyor olmam o markadan nefret ettiğim anlamına gelmiyor. MarketingTurkiye.Net’te yazdığım yazılarımın hiçbirinin amacı bir markayı övmek yada kötülemek değil, aklım ve fikrim el verdiğince pazarlama açısından doğrularını ve yanlışlarını ortaya koyarak, yaşananlardan kendimize ders çıkarmamızı sağlamak.

Özetle Akıllı TV’nin başarısını nelere bağlıyorum;

• Uygun “Hedef Kitle Seçimi”
• Başarılı bir Konumlandırma ve Farklılaşma
• “Başka bir sektörde işe yaramış olan bir fikri al kendi sektörüne uyarla ve başarılı ol” fikrini uygulamış olmaları.
• Çağın yükselişte olan değer ve kavramlarını kendilerine entegre etmeleri.
• Kolay ve basit değişikliklerle telep, ihtiyaç ve isteklere cevap vererek başarılı olabileceklerinin farkında olmaları.

Erman Yaman

1 “Başka bir sektörde işe yaramış olan bir fikri al kendi sektörüne uyarla ve başarılı ol” fikrini daha iyi anlaşılması açısından farklı bir örnekle anlatayım, çünkü Akıllı Tv örneği bu fikrin “kopyalama” ile karıştırılması ihtimalini arttırıyor. Bir ilaç firmasında çalışan bir pazarlamacı, New York’ta bir iç çamaşırı mağazasına gidiyor. Mağazayı ziyareti sırasına kendisine mağazadaki şık masalardan birinde kaliteli bir kahve ısmarlanıyor, kendisini özel ve ayrıcalıklı hissediyor. Pahalı bir marka olan bu iç giyim firması müşterilerine sadece ürün değil prestij de satmış oluyor böylelikle. İlaç firmasında çalışan pazarlamacımız buradan “müşterilere kendilerini özel hissettirmek” fikrini alıyor ve kendi veritabanlarında bulunan doktorlara ilaçlar hakkındaki son gelişmeleri, teknik ve tıbbi bilgileri göndermeye başlıyor. Böylelikle o marka ile çalışan doktorlar ilaçlarla ilgili bilgilere herkesten önce sahip oluyor, sunumlarında bu bilgilere yer vererek kendilerini ayrıcalıklı ve özel hissediyorlar. Bu örnekten anlaşılabileceği gibi  “Başka bir sektörde işe yaramış olan bir fikri al kendi sektörüne uyarla ve başarılı ol” kısaca “kopyala” demek değildir. İlaç sektöründe çalışan pazarlamacı eğer gördüklerini kopyalasaydı, doktorlara kahve ısmarlıyor olurdu ve bunun da ne kadar işe yarayacağı aşikar…