Değişim ve Adaptasyon

Canlıların hayatlarını sürdürmeleri değişen çevre şartlarına uyum sağlama yeteneklerine bağlıdır. Durağan koşullarda, içinde bulunduğu durumdan memnun olan bir canlı değişime gerek duymayacaktır ki bu en verimli yoldur. Ancak değişken çevre koşulları, hayatta kalmak için değişimi mutlak gerekli bir olgu haline getirir. Bir iguana türü yaşadığı çevreyi, buzul devrinden sonra yükselen su seviyesi nedeniyle karadan çok su kaplayınca boğulmamak için yüzmenin, yem olmamak için daha iyi yüzmenin ve suda avlanmanın yollarını aramak zorunda kalmış ve bunun sonucu olarak zaman içerisinde daha geniş perdeli ayaklar geliştirmiştir. Kullanılan organın gelişmesi, aynı eski devirlerde kas gücüne dayalı bir yaşam süren insanların daha kaslı ve iri olması gibi, iguanaların bulundukları ortam koşullarına adapte olmalarını ve hayatlarını sürdürmelerine olanak tanımıştır. Değişime isteksiz canlılarsa tükenmek tehlikesiyle karşı karşıya gelip, yeryüzünden silinmişlerdir.

Şirketleri, markaları kişilikleri olan bireyler olarak kabul ettiğimize göre onların hayatta kalma ve çevrelerine hâkim olma şekillerini diğer canlılarınkinden ayrı tutmamamız gerektiği kanaatindeyim. Günümüzde eski yöntemlerin işe yaramadığını anlamak ve yeni kurallara adapte olmak için gayret etmek bir şirketin hayatta kalmasının temel koşuludur. HP’nin CEO’su Lew Platt’ın dediği gibi “Geçmişte sizi başarılı yapan her ne idiyse, gelecekte başarılı yapmaya yetmeyecektir.” Değişime karşı duran ve eski kuralları koruma gayretinde olan dev şirketler ve markalar bile doğanın kaçınılmaz kuralının acımasız ellerinden kurtulamayacaktır. Durgun zamanlarda yavaş gerçekleşen değişim onları pek etkilememiş gözükebilir ancak içinde bulunduğumuz kriz ortamı gibi çalkantılı dönemler satışın ve kârın artık eski kurallara bağlı olmadığını göstermiş ve birçok devin yıkılışına tanıklık etmiştir.

“Dalgaları durduramazsınız ancak sörf yapmayı öğrenebilirsiniz.”

Çalkantılı dönemler aynı şekilde değişime istekli, değişen koşulları algılayan ve kendini bu değişen koşullara göre yeniden şekillendirme gayretinde olan şirketlerin, markaların en zorlu durumlardan bile yıkılmadan çıktığını bizlere göstermiştir. Reklamların eskisi kadar işe yaramadığını algılayan, değişim ve adaptasyonun olmazsa olmaz olduğunun farkında olan, müşterilerle uzun soluklu ilişkiler kurmanın gerekliliğini kavrayan, avcılık yerine çiftçilik yapmayı seçen markalar günümüz ekonomisinde varlıklarını sürdürmeye devam edeceklerdir.

Bir de oyunun kurallarını değiştirenler vardır ki bunlar kısa sürede bulundukları piyasaya hâkim olurlar. İnsanoğlunun doğadaki mutlak hâkimiyeti bunun en büyük kanıtıdır. Doğa koşullarına uyum sağlamak için kendini koruyacak barınaklar, hayvan postları insanları, donmaktan, vahşi yaşamdan korumuştur. Başarıyı asıl getiren ise insanoğlunun, doğayı kullanarak, değiştirebilme kabiliyetini kazanması; kayaları kalelere, madenleri silahlara, ağaçları araçlara, gözlemlerini bilgiye dönüştürebilmesi, karşılaştığı zorluklar karşısında değişmeyi ve değiştirebilmesi olmuştur. Doksanların sonu ve iki binlerin başında ortaya çıkan bazı genç şirketler bu duruma örnektir. Google’ın ortaya çıkmasıyla dünyanın en değerli markası olması arasında yaklaşık on yıl gibi kısa bir süre vardır. Google’dan  Yahoo’dan önce de birçok arama motoru vardı. Google ve benzeri başarı hikâyelerini yaratan, olmayan bir ürünü ya da hizmeti sunmak değil, alışılagelmiş olanı temelinden sarsma, daha yeni ve daha iyisi ile değiştirebilme cesaretidir.

Ancak hiçbir şey sonsuza kadar sürmez. Her medeniyet, her canlı türü ve her marka, hâkimiyetinin getirdiği büyüme sonucu hantallaşıp, verimliliğini, değişme ve adapte olma kabiliyetini yitirip yeni bir rakip tarafından geçilmeye mahkûmdur. Roma medeniyetini zirvelere çıkaran faktörler bugün hiçbir ülkeye dünya hâkimiyeti ya da refah getirmez. Oyunun kuralları çoktan değişmiştir. Değişim ve adaptasyon kabiliyetini olabildiğince korumak, kaçınılmazı ertelemenin bilinen tek yoludur.